DNU-K i DNU-R: import/eksport usług z danych KSeF

DNU-K i DNU-R to dwa bliźniacze formularze GUS dotyczące międzynarodowej wymiany usług. Kwartalne DNU-K wypełniają podmioty, których obrót usługami z nierezydentami przekracza progi 800 000 zł przychodu lub 1 000 000 zł rozchodu rocznie. Pozostałe firmy z jakąkolwiek wymianą usług zagranicznych dostają DNU-R - roczny wariant o identycznej zawartości merytorycznej. Oba służą GUS do przygotowania bilansu płatniczego w części usługowej.

Dla księgowego i kontrolera finansowego DNU-K/R jest jednym z trudniejszych formularzy - nie dlatego, że wymaga dużo liczb, ale dlatego, że wymaga klasyfikacji każdej usługi do kodu EBOPS (Extended Balance of Payments Services) i każdego kontrahenta do kodu kraju ISO. To robota na kilka godzin kwartalnie, jeśli robi się ją od zera. KSeF skraca ją istotnie, ale nie eliminuje - kod EBOPS nie znajduje się na fakturze.

Mapping pól formularza na pola FA(3)

DNU-K i DNU-R mają strukturę dwudziałową: Dział 1 to usługi świadczone nierezydentom (eksport), Dział 2 to usługi nabywane od nierezydentów (import). Oba działy mają tę samą strukturę kolumn: kod usługi (EBOPS), symbol kraju (ISO), wartość transakcji w pełnych złotych, bez VAT.

Pole formularza DNU-K / DNU-R	Pole FA(3) / agregacja z KSeF	Uwaga
Kod usługi (EBOPS) - Dział 1, eksport	Nie ma wprost w FA(3). Klasyfikacja po opisie pozycji, PKWiU lub po regule dopasowanej do dostawcy/odbiorcy	Podstawowa trudność DNU-K/R. Wymaga słownika opis usługi -> EBOPS
Symbol kraju (ISO) - Dział 1	Podmiot2.KodKraju z faktury sprzedaży (nabywca usługi)	Dla UE dodatkowo Podmiot2.NrVatUE z prefiksem ISO (DE, FR, IT)
Wartość transakcji PLN - Dział 1	Suma P_13 po kursie NBP, za okres sprawozdawczy, zagregowana po parze kod usługi + kraj	Bez VAT, w pełnych złotych (zaokrąglenie)
Kod usługi (EBOPS) - Dział 2, import	Jak wyżej, z pozycji faktur zakupu usług	Problem dodatkowy - faktury zagraniczne często są spoza KSeF
Symbol kraju - Dział 2	Podmiot1.KodKraju z faktury zakupu (sprzedawca usługi)	Dla UE Podmiot1.NrVatUE z prefiksem ISO
Wartość transakcji PLN - Dział 2	Suma P_13 po kursie NBP, zagregowana po parze kod usługi + kraj	Import usług od kontrahenta spoza KSeF - dane z rejestru VAT importu usług, nie z KSeF

W aktualnej wersji formularza dodatkowo pyta się o rok sprawozdawczy, kwartał (w DNU-K), REGON firmy i dane kontaktowe. Te pola wypełnia się automatycznie na Portalu Sprawozdawczym po zalogowaniu.

Jak wyciągnąć dane z KSeF dla DNU-K/R

W praktyce procedura dla eksportu usług (Dział 1) i importu usług (Dział 2) wygląda inaczej - bo faktury sprzedażowe są w KSeF w całości, a faktury zakupowe od kontrahentów zagranicznych często w ogóle nie przechodzą przez KSeF.

Dział 1 - eksport usług (dane w KSeF)

Pobierasz faktury sprzedażowe z KSeF za kwartał, filtrujesz po Podmiot2.KodKraju innym niż PL. Dla każdej faktury:

1. Pole P_13 daje wartość netto w walucie faktury. Jeśli faktura jest w EUR/USD/GBP - przeliczasz po kursie średnim NBP z dnia poprzedzającego wystawienie.
2. Pole Podmiot2.KodKraju lub prefiks Podmiot2.NrVatUE daje kod kraju ISO.
3. Opis pozycji (NazwaTowaruUslugi) lub PKWiU (jeśli obecny) lub wewnętrzny słownik mapują usługę na kod EBOPS.
4. Grupujesz po parze (EBOPS, kod kraju), sumujesz wartości i zaokrąglasz do pełnych złotych.

To jest moment, w którym klasyfikacja wcześniej opłaca się po wielokroć. Jeśli masz 150 faktur sprzedaży dla klienta z Niemiec, wszystkie za usługę doradztwa biznesowego, jedna reguła klasyfikacyjna (dostawca Schmidt Consulting GmbH -> EBOPS 2.9 Inne usługi biznesowe -> DE) generuje jedną wartość do formularza. Bez takiej reguły każda faktura wymaga indywidualnej klasyfikacji.

Dział 2 - import usług (dane częściowo spoza KSeF)

Dla importu usług sytuacja jest bardziej złożona. Kontrahent zagraniczny (Google Ireland, Microsoft Ireland, AWS Inc., Meta Platforms Ireland, lokalna kancelaria w Niemczech) na ogół nie wystawia faktury przez KSeF. Faktura trafia do Ciebie mailem jako PDF. Musisz ją zaksięgować jako import usług z obowiązkiem rozliczenia VAT w Polsce (reverse charge). Dane do DNU-K/R pochodzą więc z:

• Rejestru VAT importu usług w Twoim programie finansowo-księgowym - pełna lista faktur importowych, zwykle z NIP zagranicznym, wartością netto w PLN (po przeliczeniu) i opisem usługi.
• Ewidencji kontrahentów zagranicznych - kraj siedziby z dokumentów rejestrowych kontrahenta.
• Klasyfikacji usługi - ręcznej lub półautomatycznej na podstawie opisu na fakturze.

KSeF pomaga w Dziale 2 tylko w części, w której faktury zagraniczne idą przez KSeF - a to rzadkość. Szczegóły praktyczne w artykule o KSeF a fakturach zagranicznych.

Słownik EBOPS - klucz do automatyzacji

Większość pracy przy DNU-K/R polega na klasyfikacji opisu usługi na kod EBOPS. Lista kodów obejmuje kilkanaście kategorii głównych (transport, podróże, usługi budowlane, ubezpieczenia, usługi finansowe, opłaty za korzystanie z własności intelektualnej, usługi telekomunikacyjne, komputerowe i informacyjne, inne usługi biznesowe, usługi kulturalne i rekreacyjne, usługi publiczne) z podziałem na podkategorie.

Praktyka: dla firmy IT import usług ogranicza się najczęściej do dwóch-trzech kategorii (usługi komputerowe i informacyjne, usługi biznesowe, opłaty za licencje) i pięciu-dziesięciu krajów (Irlandia, USA, Holandia, Niemcy, UK). Raz zbudowany słownik dostawca -> EBOPS działa przez lata, bo dostawcy usług cyfrowych zmieniają się rzadko. Ten słownik jest wart kilku godzin budowy, bo każda kolejna edycja DNU-K staje się mechaniczna.

Dla firmy produkcyjnej z importem usług transportowych, ubezpieczeniowych i doradczych słownik będzie inny, ale zasada ta sama: raz zbudujesz regułę „dostawca X -> EBOPS Y -> kraj Z”, a potem każda kolejna faktura od X automatycznie trafia do właściwej pary.

Pułapki DNU-K/R

Kontrahent pozornie polski, faktycznie zagraniczny. Google Poland Sp. z o.o. to polski podmiot. Ale faktury za Google Ads wystawia zwykle Google Ireland Limited - irlandzki podmiot z NrVatUE typu IE6388047V. Rozróżnienie: to nie nazwa handlowa decyduje, tylko treść faktury (kto jest sprzedawcą w rozumieniu VAT). Faktura z irlandzkim NrVatUE - import usług, kraj IE. Faktura od Google Poland - usługa krajowa, nie DNU-K/R.

Reverse charge a wartość do DNU-K. Import usług od nierezydenta rozlicza się w Polsce mechanizmem reverse charge (odwrotne obciążenie). Na fakturze wartość jest netto (bez VAT), VAT naliczasz i odliczasz sam. Do DNU-K/R wpisujesz wartość netto - tę samą, która wchodzi do rejestru VAT importu usług.

Kursy walutowe. Zasada ta sama co w F-01/I-01 - przelicz po kursie średnim NBP z dnia poprzedzającego wystawienie faktury. Dla DNU-R rocznego oznacza to, że w jednym wierszu (EBOPS + kraj) będą zsumowane wartości przeliczane po 250 różnych kursach NBP z całego roku. System powinien to robić automatycznie w momencie dekretacji faktury, nie w momencie wypełniania DNU-R.

Usługi kompleksowe - trudna klasyfikacja. Faktura od konsultanta IT z Niemiec może obejmować „projekt integracji systemu - konsultacje + wdrożenie + licencja roczna”. To jest jedna pozycja faktury, ale dwa różne kody EBOPS - usługa konsultingowa i opłata za korzystanie z własności intelektualnej. Rozdzielenie wartości wymaga wyłuskania z faktury, z umowy lub z dekretacji. W DNU-K/R opis „usługi wielokategoryjne” nie istnieje - musisz rozdzielić.

Korekty faktur kwartalnych. Korekta faktury wystawionej w pierwszym kwartale, przyjęta w drugim kwartale, wchodzi do DNU-K za drugi kwartał, pomniejszając odpowiednią wartość w parze (EBOPS, kraj). Zasada memoriału wystawienia - analogicznie jak we wszystkich sprawozdaniach GUS omawianych w pillarze o 72 formularzach GUS a KSeF.

Scenariusz: agencja marketingowa, DNU-K za pierwszy kwartał 2026

Średnia agencja marketingowa ma typowy profil obrotu zagranicznego usługami: import reklam cyfrowych (Google, Meta, LinkedIn, TikTok), import narzędzi SaaS (Adobe, Figma, Asana, HubSpot), eksport usług marketingowych dla klientów europejskich. Procedura przygotowania DNU-K za Q1 2026:

1. Pobranie faktur KSeF za Q1 2026 sprzedażowych - filtr Podmiot2.KodKraju nie PL. Niech będzie 18 faktur, łącznie 142 500 zł na 6 klientów z DE, FR, IT, NL.
2. Klasyfikacja eksportowa: wszystkie to usługi marketingowe (EBOPS „Inne usługi biznesowe - marketing i reklama”), co daje 6 wierszy Działu 1 - jeden per kraj.
3. Pobranie faktur importu usług z rejestru VAT (bo te są zwykle poza KSeF) - 44 faktury od 11 dostawców zagranicznych.
4. Klasyfikacja importowa: Google Ads i Meta Ads -> EBOPS „Inne usługi biznesowe - marketing i reklama” -> kraje IE (Irlandia - Google/Meta), TikTok -> IE, Adobe/Figma -> USA -> EBOPS „Usługi komputerowe i informacyjne”. Jeśli słownik dostawca -> EBOPS jest gotowy, cały krok to filtr i agregacja.
5. Agregacja po kluczu (EBOPS, kraj) i przeliczenie po kursie NBP - w programie księgowym każda faktura ma już PLN, więc suma jest mechaniczna.
6. Wpisanie w Portal Sprawozdawczy - Dział 1 (eksport) ma 6 wierszy, Dział 2 (import) 8-10 wierszy. Czas: 30-45 minut łącznie, jeśli słownik działa.

Bez słownika ta sama agencja traci w tym samym zadaniu 4-6 godzin: ręczna klasyfikacja każdej z 62 faktur, szukanie kodów EBOPS, sprawdzanie kodów ISO, sumowanie w Excelu.

FAQ - praktyka

Czy mam obowiązek składać DNU-K albo DNU-R?

DNU-K (kwartalne) składają podmioty, których przychody ze świadczenia usług na rzecz nierezydentów przekroczyły 800 000 zł albo rozchody z tytułu zakupu usług od nierezydentów przekroczyły 1 000 000 zł w poprzednim roku lub w bieżącym roku sprawozdawczym. Firmy poniżej tych progów, ale wykazujące jakąkolwiek wymianę usług z zagranicą, wypełniają DNU-R raz w roku. Informacja o obowiązku trafia z urzędu statystycznego pocztą lub przez Portal Sprawozdawczy.

Jaka jest różnica między DNU-K a DNU-R?

Zakres merytoryczny jest ten sam - obrót usługami z nierezydentami w podziale na kody usług EBOPS i kraje ISO. Różni je okres: DNU-K składa się kwartalnie, DNU-R raz w roku za cały rok poprzedni. DNU-K jest dla dużych - wymienionych progów przekraczających 800 000 zł / 1 000 000 zł. DNU-R jest dla firm aktywnych w obrocie zagranicznym usługami, ale o skali poniżej progów kwartalnych.

Co to są kody EBOPS i gdzie je znaleźć?

EBOPS (Extended Balance of Payments Services classification) to międzynarodowa klasyfikacja usług stosowana w statystyce bilansu płatniczego. Kody używane w DNU-K i DNU-R pochodzą z załącznika do formularza udostępnianego na stronie form.stat.gov.pl oraz na Portalu Sprawozdawczym. Lista zawiera kategorie typu usługi transportu, podróże, usługi telekomunikacyjne i informatyczne, usługi finansowe, usługi biznesowe, opłaty za korzystanie z własności intelektualnej, usługi ubezpieczeniowe i inne. Kod usługi nie wynika wprost z faktury - trzeba go przypisać po analizie opisu usługi.

Jak odróżnić w KSeF fakturę od kontrahenta z UE od kontrahenta spoza UE?

W schemacie FA(3) sekcja Podmiot1 (dla faktur zakupu: sprzedawca) zawiera identyfikator. Kontrahenci z UE mają podany NrVatUE z prefiksem kraju (DE, FR, IT). Kontrahenci spoza UE nie mają NrVatUE, ale mają wypełniony KodKraju w adresie (US, GB, CH). Dla DNU-K/R oba rodzaje traktuje się jako nierezydentów, ale różnią się kodami krajów (ISO) i kontekstem prawnym. Faktury od zagranicznych kontrahentów bardzo często w ogóle nie trafiają do KSeF - kontrahent zagraniczny nie ma takiego obowiązku.

Czy subskrypcja SaaS z USA liczy się do DNU-K?

Tak. Zakup usługi SaaS, hostingu, licencji na oprogramowanie, reklam cyfrowych (Google, Meta, LinkedIn) od kontrahenta zagranicznego to import usług w rozumieniu DNU-K i DNU-R, o ile kontrahent ma siedzibę poza Polską. Kod EBOPS to zwykle kategoria usług komputerowych i informacyjnych. Kraj - USA, Irlandia, Holandia, w zależności od tego, gdzie wystawca ma zarejestrowaną działalność. Wartość - netto faktury, przeliczone po kursie NBP z dnia poprzedzającego wystawienie.

Jakie pola w FA(3) potrzebuję do DNU-K?

Dla faktur zakupu (import usług): Podmiot1.NrVatUE dla UE albo Podmiot1.KodKraju dla spoza UE, P_13 (wartość netto), KodWaluty i kurs przeliczenia na PLN, DataWystawienia do kwalifikacji do okresu, opis pozycji (lub dedykowany kod EBOPS, jeśli system go nadaje). Dla faktur sprzedaży (eksport usług) analogicznie na podstawie Podmiot2. Faktury zagraniczne często są spoza KSeF - w tym przypadku źródłem są rejestry VAT importu usług.

Do kiedy składać DNU-K i DNU-R w 2026 r.?

DNU-K składa się do 20. dnia miesiąca po zakończeniu kwartału sprawozdawczego. Za pierwszy kwartał 2026 r. termin to 20 kwietnia 2026 r., za drugi - 20 lipca, za trzeci - 20 października, za czwarty - 20 stycznia 2027 r. DNU-R składa się raz w roku, zwykle do końca lutego za rok poprzedni. Jeżeli termin przypada na dzień wolny, przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. Formularz składa się przez Portal Sprawozdawczy raport.stat.gov.pl.

Źródła i podstawa prawna

• form.stat.gov.pl - formularze na 2026 (w tym DNU-K i DNU-R)
• raport.stat.gov.pl - Portal Sprawozdawczy GUS
• ksef.podatki.gov.pl - schematy FA(3) z polami Podmiot1, Podmiot2, NrVatUE, KodKraju
• Ustawa o statystyce publicznej z 29 czerwca 1995 r.

Pianista klasyfikuje faktury z KSeF po wymiarach potrzebnych do DNU-K/R: kraj kontrahenta (z NrVatUE lub KodKraju), kategoria usługi (po słowniku dopasowanym do kontrahenta albo opisu), okres sprawozdawczy. Zestawienie per para (EBOPS, kraj) powstaje z zapisanych reguł - bez ręcznej klasyfikacji każdej faktury. Szersza mapa sprawozdań - w pillarze o 72 formularzach GUS a KSeF.